Ngày 28 tháng 10 năm 2025, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (IDEA) đã tổ chức Hội nghị đào tạo nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh đất nước đang đứng trước những vận hội phát triển lớn, đòi hỏi một sự bứt phá toàn diện về năng lực trí tuệ, kỹ năng và bản lĩnh của thế hệ trẻ nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững.
Tại hội nghị, các đại biểu thống nhất nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc, bứt phá với mục tiêu chiến lược đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước xã hội chủ nghĩa phát triển, thu nhập cao. Đây là “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, đánh dấu sự chuyển biến toàn diện về tư duy phát triển và năng lực quản trị quốc gia. Trong tiến trình này, nguồn nhân lực trẻ được xác định là lực lượng lao động nòng cốt, giữ vai trò chủ thể sáng tạo trực tiếp tiếp nhận, chuyển hóa và dẫn dắt các giá trị đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khoa học – công nghệ. Đầu tư cho nguồn nhân lực trẻ hôm nay chính là đầu tư cho tương lai phồn vinh và bền vững của đất nước.
.png)
Thực trạng nguồn nhân lực trẻ: Lợi thế dân số vàng và những vấn đề đặt ra
Phân tích thực trạng tại hội nghị, các chuyên gia cho rằng Việt Nam đang phát huy tương đối tốt lợi thế cơ cấu dân số vàng. Tính đến cuối năm 2023, lao động trẻ từ 15 đến 35 tuổi chiếm hơn 50% tổng lực lượng lao động cả nước. Hệ thống giáo dục đại học và cao đẳng tiếp tục mở rộng với 237 trường đại học, học viện và hơn 400 trường cao đẳng, từng bước đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm. Đáng chú ý, hệ sinh thái khởi nghiệp trong giáo dục đang hình thành rõ nét, khi giai đoạn 2020–2024 ghi nhận hơn 33.000 dự án khởi nghiệp của sinh viên, trong đó nhiều dự án đã được thương mại hóa thành công.
Tuy nhiên, theo đánh giá chung tại hội nghị, chất lượng nguồn nhân lực trẻ vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đào tạo chính quy mới đạt khoảng 27%, trong khi tình trạng đào tạo chưa sát thực tiễn, mất cân đối giữa lao động trình độ cao và lao động kỹ thuật vẫn phổ biến. Nguồn nhân lực trẻ còn hạn chế về kỹ năng mềm, kỹ năng số, tư duy phản biện và khả năng thích ứng với môi trường làm việc quốc tế. Đáng lưu ý, sự lệch pha giữa cung và cầu lao động thể hiện rõ ở việc thiếu hụt nhân lực trong các lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học và tài chính số; riêng ngành công nghệ thông tin được dự báo sẽ thiếu từ 150.000 đến 200.000 nhân sự trong năm 2025. Thách thức về việc làm cũng là vấn đề đáng quan tâm khi tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên năm 2023 đạt 7,63%, chiếm 41% tổng số người thất nghiệp, trong khi khoảng 65% lao động vẫn làm việc trong khu vực phi chính thức với điều kiện thiếu ổn định.
Theo phân tích của các đại biểu, những hạn chế nêu trên xuất phát từ việc chương trình đào tạo còn nặng về lý thuyết, thiếu sự gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp. Bên cạnh đó, tâm lý xã hội vẫn còn coi trọng bằng cấp hơn kỹ năng nghề nghiệp, khiến quá trình định hướng nghề nghiệp và phân luồng đào tạo chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Trí tuệ nhân tạo – cơ hội “nhảy vọt” và yêu cầu đào tạo mới
.png)
Một nội dung trọng tâm của hội nghị là thảo luận về trí tuệ nhân tạo (AI) và tác động tới thị trường lao động. Các chuyên gia nhận định AI đã và đang trở thành công cụ tạo ra giá trị kinh tế lớn, với quy mô toàn cầu dự kiến đạt 13 nghìn tỷ USD vào năm 2030. Đối với Việt Nam, AI mở ra cơ hội “nhảy vọt” trong nhiều lĩnh vực như thanh toán di động, giáo dục trực tuyến và quản trị thông minh. Trong hoạt động doanh nghiệp, AI hỗ trợ tối ưu hóa quy trình tuyển dụng, phân tích dữ liệu khách hàng, quản lý sản xuất và phát triển nông nghiệp chính xác. Tuy nhiên, hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra những rủi ro như định kiến dữ liệu, xâm phạm quyền riêng tư và nguy cơ thông tin giả mạo, đòi hỏi thế hệ trẻ phải được đào tạo để hiểu đúng và sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ hiệu quả.
Định hướng giải pháp phát triển nguồn nhân lực trẻ
Trên cơ sở đánh giá toàn diện, các đại biểu đã thống nhất đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm phát triển nguồn nhân lực trẻ trong giai đoạn tới. Trọng tâm là đổi mới căn bản chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động; phát triển giáo dục nghề nghiệp và kỹ năng số; xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo với chính sách hỗ trợ vốn, ươm tạo tài năng và đãi ngộ nhân tài theo chuẩn cạnh tranh quốc tế; đồng thời ưu tiên đầu tư cho các chương trình đào tạo công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và bán dẫn tại các cơ sở đào tạo trọng điểm.
Kết luận hội nghị, các đại biểu khẳng định đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trẻ là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với tiến trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Việt Nam cần một lực lượng lao động trẻ không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có bản lĩnh, khát vọng cống hiến và tinh thần trách nhiệm xã hội. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ đổi mới tư duy giáo dục đến ứng dụng công nghệ hiện đại như AI được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng đội ngũ nhân lực trẻ đủ năng lực đảm đương vai trò chủ thể trung tâm trong sự nghiệp phát triển quốc gia đến năm 2045. Kết thúc chương trình, các đại biểu đã tham gia phiên thực hành trực tiếp tại phòng máy, qua đó nắm bắt kỹ năng xây dựng nội dung bằng AI, thể hiện rõ tinh thần “học đi đôi với hành”.
