Nguồn nhân lực chất lượng cao – nền tảng cho thương mại điện tử bền vững

Đây là thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh tại Chương trình Tập huấn giảng viên thương mại điện tử 2025 – chủ đề “Nguồn nhân lực cho thương mại điện tử bền vững”, do Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phối hợp với Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) và Trường Đại học Ngoại thương tổ chức. Sự kiện vừa diễn ra tại Hà Nội đã quy tụ hàng chục chuyên gia đầu ngành, cùng hơn 100 giảng viên đến từ các trường đại học, học viện trên cả

Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, cùng gần 100 giảng viên đến từ hơn 50 trường đại học, học viện trên cả nước.

Phát biểu chào mừng tại chương trình, PGS.TS. Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương, nhấn mạnh: thương mại điện tử đã và đang trở thành động lực then chốt trong công cuộc chuyển đổi số của Việt Nam. Nhà trường tự hào được đồng hành cùng Bộ Công Thương và VECOM trong quá trình chuẩn hóa, nâng cao năng lực đào tạo, qua đó hình thành thế hệ nhân lực mới – những người vừa am hiểu kỹ thuật số vừa thấu hiểu kinh tế thị trường.

Tiếp đó, TS. Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) khẳng định chương trình tập huấn là hoạt động trọng điểm trong chuỗi triển khai Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026–2030, được phê duyệt theo Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 3/6/2025. Theo bà, giai đoạn mới đòi hỏi sự chuyển đổi mạnh mẽ từ tốc độ tăng trưởng sang chất lượng tăng trưởng, đặc biệt chú trọng tính bền vững, công bằng và thân thiện với môi trường.

Đại diện giới doanh nghiệp, ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho rằng mối liên kết giữa nhà trường – cơ quan quản lý – doanh nghiệp cần được thúc đẩy chặt chẽ hơn. “Giảng viên chính là cầu nối tri thức quan trọng, là người gieo mầm cho thế hệ nhân lực kỹ thuật số có khả năng thích ứng nhanh với thị trường toàn cầu,” ông nói.

Mở đầu phiên chuyên đề, bà Trần Bích Ngọc, Phó Trưởng phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, trình bày nội dung cốt lõi của Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026–2030. Kế hoạch đặt ra những mục tiêu tham vọng: mở rộng quy mô thị trường lên gấp đôi so với năm 2025, tăng tỷ trọng thương mại điện tử xuyên biên giới, đẩy mạnh thương mại điện tử xanh và xây dựng đội ngũ nhân lực số đủ năng lực hội nhập quốc tế.

Trong phần tọa đàm, các chuyên gia đến từ nhiều trường đại học và doanh nghiệp cùng chia sẻ góc nhìn đa chiều.

PGS.TS. Nguyễn Văn Thoan (Trường Đại học Ngoại thương) nhận định rằng, để đạt mục tiêu phát triển bền vững, các cơ sở đào tạo cần cập nhật liên tục nội dung giảng dạy theo chuẩn quốc tế, tăng cường các học phần thực hành, đồng thời khuyến khích sinh viên tham gia các dự án thực tế của doanh nghiệp.

TS. Trần Thị Thập (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông) phân tích rằng việc tích hợp công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn vào chương trình học sẽ giúp sinh viên nắm bắt được xu hướng kinh doanh số toàn cầu. Trong khi đó, TS. Đàm Thanh Tú (Học viện Chính sách và Phát triển) cho rằng đào tạo nguồn nhân lực TMĐT phải gắn liền với tầm nhìn “xanh” – hướng tới giảm thiểu tác động môi trường và phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn.

Các doanh nghiệp cũng có chung quan điểm về nhu cầu gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn. Đại diện TikTok Shop Việt Nam, ông Nguyễn Khánh Toàn, nhấn mạnh rằng sự hiểu biết về hành vi người tiêu dùng trên nền tảng số cần được đưa vào giảng dạy bài bản. Ông Chu Mạnh Trung (Accesstrade Việt Nam) đề xuất các trường nên đưa các case study thực tiễn về marketing liên kết, dữ liệu hành vi và thương mại xuyên biên giới vào giảng dạy, giúp sinh viên hiểu rõ hơn cách thức vận hành của nền kinh tế số toàn cầu.

Phiên thứ hai do TS. Lê Hoàng Oanh trình bày đã thu hút sự quan tâm lớn từ giới học thuật và doanh nghiệp. Theo bà, trong gần một thập kỷ qua, thương mại điện tử Việt Nam tăng trưởng ấn tượng, nhưng cũng bộc lộ nhiều bất cập: sự chênh lệch vùng miền, tác động tiêu cực đến môi trường, và những vấn đề trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Chính vì vậy, Dự thảo Luật Thương mại điện tử (2025) được xây dựng nhằm thay thế cho các Nghị định hiện hành, hướng đến khung pháp lý toàn diện và bền vững hơn.

Tại buổi thảo luận, bà Đỗ Hồng Hạnh (Amazon Global Selling Việt Nam) chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về việc bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng, nhấn mạnh rằng khung pháp lý phải đi kèm với cơ chế thực thi mạnh mẽ.

PGS.TS. Trần Ngọc Mai (Học viện Ngân hàng) cho rằng luật mới cần quy định rõ trách nhiệm của sàn thương mại điện tử trong việc kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng.

Từ góc độ doanh nghiệp nội địa, ông Phan Mạnh Hà (Shopee Việt Nam) khẳng định: “Việc xây dựng Luật Thương mại điện tử không chỉ nhằm kiểm soát, mà còn khuyến khích sáng tạo, giúp doanh nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh với các nền tảng quốc tế.”

GS. TS. Đào Ngọc Tiến nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của việc phát triển đội ngũ giảng viên có chuyên môn sâu trong lĩnh vực thương mại điện tử và kinh tế số để đáp ứng yêu cầu của bối cảnh hiện đại

Cũng trong phiên này, các đại biểu nhất trí rằng giáo dục pháp luật thương mại điện tử tại các trường đại học cần được tăng cường, giúp sinh viên – đặc biệt là khối ngành kinh tế số – có hiểu biết đúng đắn về quy định, nghĩa vụ và quyền lợi trong môi trường kinh doanh trực tuyến.

Trong phiên buổi chiều, ông Nguyễn Huy Hoàng (Công ty luật Bross & Partners) trình bày chuyên đề về hệ thống pháp luật liên quan đến thương mại điện tử. Ông cho biết, sự phát triển của TMĐT gắn chặt với nhiều lĩnh vực như công nghệ thông tin, thanh toán số, logistics, an toàn dữ liệu và an ninh mạng. Việc đồng bộ hóa giữa các luật – như Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (2025), Luật Chuyển đổi số và các nghị định về quản lý thuế trong TMĐT – sẽ tạo nên nền tảng pháp lý vững chắc, giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.

Tại phần thảo luận, ông Nguyễn Thanh Hưng, thành viên Hội đồng Tư vấn cấp cao về TMĐT của VECOM, điều phối cùng các chuyên gia nêu rõ tầm quan trọng của việc đưa các học phần pháp luật số vào chương trình đào tạo. Các ý kiến thống nhất rằng giảng viên không chỉ truyền đạt quy định, mà cần giúp sinh viên hiểu mối quan hệ giữa pháp luật và thực tiễn kinh doanh, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến mục tiêu nền kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030.

Chủ đề cuối cùng do ông Trần Văn Trọng, Tổng Thư ký VECOM, trình bày, tập trung vào kết quả và định hướng của mạng lưới VecomNet – nơi quy tụ hơn 50 trường đại học và hàng chục doanh nghiệp công nghệ. Ông cho biết, qua 3 năm hoạt động, VecomNet đã trở thành nền tảng kết nối hiệu quả giữa đào tạo và thực hành, với các hoạt động như Unitour, cuộc thi Kinh doanh số, tập huấn giảng viên, hội thảo khoa học và liên kết câu lạc bộ sinh viên thương mại điện tử.

Các diễn giả tại tọa đàm đưa ra nhiều đề xuất cụ thể nhằm tăng tính hiệu quả của hợp tác:

PGS.TS. Trương Đức Thao (Trường Đại học Đại Nam) nhấn mạnh cần đổi mới cơ chế điều phối giữa các trường để tránh trùng lặp hoạt động và mở rộng hợp tác quốc tế.

TS. Đào Anh Tuấn (Đại học Mỏ - Địa chất) đề xuất mỗi trường nên có nhóm nghiên cứu ứng dụng TMĐT riêng, liên kết với doanh nghiệp để giải quyết bài toán thực tiễn.

Ông Tuấn Hà (Vinalink) cho rằng việc tăng cường kỹ năng marketing số và vận hành nền tảng là cần thiết để sinh viên có thể làm việc ngay sau khi ra trường.

Trong khi đó, ông Ngô Văn Toán (Haravan Hà Nội) chia sẻ kinh nghiệm phối hợp giữa doanh nghiệp và trường học trong việc triển khai thực tập, giúp sinh viên được trải nghiệm môi trường thương mại điện tử thực tế.

Kết thúc buổi làm việc, ông Thái Hữu Lý (Trung tâm Internet Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển hạ tầng số và quản lý tên miền – yếu tố nền tảng cho mọi hoạt động thương mại điện tử. Ông đề nghị các trường đại học phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý để nâng cao hiểu biết của sinh viên về an toàn thông tin và bảo mật mạng.

Sau một ngày làm việc sôi nổi, chương trình kết thúc với lễ trao giấy chứng nhận cho các giảng viên tham dự. Phát biểu bế mạc, đại diện Ban Tổ chức nhấn mạnh rằng, chương trình tập huấn giảng viên thương mại điện tử không chỉ là hoạt động chuyên môn, mà còn là biểu tượng cho tinh thần đổi mới sáng tạo trong giáo dục và kinh tế số của Việt Nam.

Với định hướng giai đoạn 2026–2030, thương mại điện tử Việt Nam sẽ bước sang giai đoạn phát triển chất lượng, trong đó nguồn nhân lực được xem là yếu tố trọng tâm. Việc Bộ Công Thương, các trường đại học và doanh nghiệp đồng hành trong công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên là bước đi chiến lược nhằm bảo đảm cho nền kinh tế số phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và trách nhiệm xã hội.

Chương trình “Tập huấn giảng viên thương mại điện tử 2025” tại Hà Nội không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn, mà còn thể hiện quyết tâm của Nhà nước, các trường và doanh nghiệp trong việc xây dựng nền tảng nhân lực chất lượng cao cho thương mại điện tử Việt Nam. Từ các chia sẻ của chuyên gia, có thể thấy rõ hướng đi của Việt Nam trong giai đoạn tới là phát triển bền vững, toàn diện và có trách nhiệm, hướng tới một xã hội số hiện đại, công bằng và nhân văn.